Slecht slapen overgang: Meer nachtrust met Chinese geneeskunde

Ben je overdag moe, maar lig je ’s avonds klaarwakker? Of word je midden in de nacht bezweet wakker? Pieker je in het holst van de nacht? Slecht slapen tijdens je overgang kan behoorlijk ingrijpend zijn. Je begint je dag eigenlijk al met een lege batterij.

Bij Vrouwengeneeskunde in Utrecht kijken we vanuit de Chinese geneeskunde naar het geheel van je klachten. Hoe slaap je? Wat gebeurt er met je cyclus als je die nog hebt? Heb je het warm aan het einde van de dag, voel je je gespannen of ben je vooral uitgeput en hou je sneller vocht vast? Met acupunctuur en Chinese kruiden in combi met aandacht voor je dagelijkse gewoontes bieden we een persoonlijke, aanvullende behandeling.

Slecht slapen overgang & erna in menopauze

Je hoeft nog niet gestopt te zijn met menstrueren om overgangsklachten te ervaren. In je perimenopauze verandert je hormoonhuishouding en kan je cyclus korter, langer of onregelmatiger worden. Ook je nachten kunnen veranderen.

De menopauze is je laatste menstruatie. Je weet pas achteraf dat die heeft plaatsgevonden, als je twaalf maanden niet meer ongesteld bent geweest. Klachten houden zich helaas niet aan die grens: ook na je laatste menstruatie kun je last blijven houden van nachtzweten en verstoorde nachten.

Herken je een van deze situaties:

• Je bent moe, maar kunt moeilijk inslapen.
• Je valt gemakkelijk in slaap, maar bent een paar uur later weer wakker.
• Je wordt wakker van warmte of een bezweet nachthemd.
• Je slaapt licht en droomt de hele nacht voor je gevoel.
• Je bent vroeg wakker en kunt niet meer doorslapen.
• Je ligt lang genoeg in bed, maar voelt je niet uitgerust.

Waarom slaap je slechter tijdens de overgang?

Opvliegers en nachtzweten kunnen je slaap onderbreken. Daarnaast kunnen zorgen, spanning en andere lichamelijke klachten meespelen. Niet iedere slapeloze nacht heeft dus dezelfde oorzaak, ook niet als je in de overgang bent.

En na een paar slechte nachten komt er vanzelf de angst dat het opnieuw niet gaat lukken. Je kijkt op de klok, rekent uit hoeveel uur je nog kunt slapen en probeert steeds harder in slaap te vallen. Terwijl je juist verlangt naar ontspanning.

In je perimenopauze nemen oestradiol en progesteron af. Oestradiol en progesteron werken ook in de hersenen. Ze beïnvloeden onder meer slaap, stemming, stressreacties en temperatuurregeling. Tijdens de perimenopauze schommelen deze hormonen sterk en na de menopauze blijven de spiegels doorgaans laag. Daardoor kan je zenuwstelsel anders gaan reageren.

De belangrijkste mechanismen zijn:

Progesteron beïnvloedt de rem van je brein. Een afbraakproduct, allopregnanolon, versterkt de werking van GABA: een boodschapperstof die zenuwactiviteit afremt. Wanneer je  eisprong minder regelmatig plaatsvindt, verandert ook je progesteronproductie. Dat kan bij bijdragen aan onrust en moeilijker slapen.

Oestradiol beïnvloedt stemming en alertheid. Het werkt onder meer op systemen met serotonine en noradrenaline. Schommelingen kunnen daardoor samengaan met prikkelbaarheid, angstgevoelens en het gevoel minder goed tegen stress te kunnen. Daardoor kan het zijn dat je het niet drukker hebt, maar het wel als drukker ervaart.

Je temperatuurregeling wordt gevoeliger. Door veranderende oestrogeensignalen kan je temperatuurcentrum in de hypothalamus sneller een afkoelreactie inzetten en krijg je een opvlieger met vaatverwijding en zweten. Dat kan je slaap onderbreken. Ook veranderingen in hartslag en autonome zenuwactiviteit kunnen erbij optreden.

Vervolgens kan een wisselwerking ontstaan: hormonale veranderingen verstoren je slaap, en slaaptekort maakt je weer gevoeliger voor stress en emotionele prikkels.

Bij de overgang grijpen hormonen, zenuwstelsel en slaap in elkaar.  Chronische stress houdt je sympathische zenuwstelsel, je vecht-of-vluchtstand, tot laat in de nacht actief. Cortisol blijft dan verhoogd wanneer het zou moeten dalen. Je geest schakelt niet terug omdat je lichaam dat ook niet heeft gedaan. Beeldschermen, cafeïne laat op de dag en onregelmatige schema’s doen daar nog een schepje bovenop.

In de Chinese geneeskunde kijken we ook naar patronen: het wakker worden om drie uur ’s nachts dat op een Leverenergie patroon wijst of wakker worden om 4 uur: midden in je Longenergietijjd, de moeite met inslapen wat kan samenhangen met een overactieve geest en de Hartenergie. Verschillende patronen krijgen verschillende behandelingen.

Hoe acupunctuur zorgt voor beter slapen overgang

Acupunctuur activeert rechtstreeks je parasympathische zenuwstelsel, de rusttoestand die je lichaam nodig heeft om in slaap te vallen. Behandelingen verlagen cortisol, balanceren je hartslag en brengen de stresscirkel tussen je hersenen en de bijnieren tot rust. Het kan zelfs zijn dat je op de behandeltafel in slaap valt, wat precies de reactie is die we opnieuw willen aanleren.

Na een aantal behandelingen begint die reactie ook thuis op te treden en dat is precies wat we graag willen zien.

Er zijn ook wetenschappelijke aanwijzingen dat acupunctuur je slaap tijdens je overgang kan verbeteren. Een meta-analyse uit 2025 bundelde voor acupunctuur zes onderzoeken met in totaal 344 vrouwen. Vrouwen die acupunctuur kregen, rapporteerden gemiddeld een betere slaapkwaliteit dan vrouwen die een schijnbehandeling kregen. De onderzoeken verschilden wel sterk en hadden beperkingen in hun opzet. De resultaten zijn daarom bemoedigend, maar meer goed opgezet onderzoek is nodig. Onderzoek van Eskandari en collega’s, 2025.

Dat is bemoedigend, maar geen garantie dat acupunctuur jouw slaapproblemen oplost, ook al hebben we er bij Vrouwengeneeskunde veel ervaring mee. We bespreken je verwachtingen en evalueren na een aantal behandelingen of je gemakkelijker inslaapt, minder lang wakker ligt, dieper slaapt en/of overdag beter functioneert.

Chinese kruiden: afgestemd op jouw klachten

Bij Vrouwengeneeskunde stemmen we kruidenformules af op je volledige klachtenpatroon. Er bestaat dus geen standaard overgangskruid dat bij iedere vrouw met slapeloosheid past.

We bespreken daarbij je medicatie, supplementen en eventuele bio-identieke hormoontherapie. Kruiden kunnen bijwerkingen en wisselwerkingen hebben, we laten daarom altijd formules beoordelen door onze apotheker die gespecialiseerd is in kruiden.

Wat kun je zelf doen om beter te slapen?

Begin met een paar haalbare veranderingen. Je hoeft van slapen geen nieuw project te maken.

• Sta op een vaste tijd op. Ook na een slechte nacht. Zoek in de ochtend het daglicht op, bijvoorbeeld tijdens een wandeling.
• Let op koffie en alcohol. Vermijd cafeïne minimaal zes uur voordat je naar bed gaat. Alcohol kan je slaperig maken, maar verslechtert je slaapkwaliteit.
• Bouw je avond rustig af. Leg werk en telefoon op tijd weg. Kies iets eenvoudigs dat je prettig vindt: lezen, rustige muziek of een ontspanningsoefening.
• Maak overdag ruimte voor rust. Wacht daarmee niet tot je in bed ligt. Een korte pauze of wandeling kan helpen om de dag minder gespannen door te komen.

Wanneer is meer hulp nodig?

Blijf je slecht slapen of heeft het veel invloed op je dagelijks functioneren? Bespreek dit met je huisarts. Bij aanhoudende slapeloosheid is een behandeling gericht op slaapgedrag en gedachten, zoals cognitieve gedragstherapie voor insomnia (CGT-I) een mogelijkheid.

Laat ook beoordelen als je hard snurkt, naar adem hapt in je slaap of overdag erg slaperig bent. Dat kan passen bij slaapapneu. Deze klachten horen dus niet automatisch bij de overgang.

Chinese geneeskunde kan wel altijd aanvullend ingezet worden naast reguliere zorg. Gebruik je hormonen of slaapmedicatie? Verander die dan alleen in overleg met je voorschrijver.

Persoonlijke begeleiding bij Vrouwengeneeskunde in Utrecht

Als je nachten onrustig zijn, kan zelfs een gewone dag veel van je vragen. Je hoeft niet te wachten tot je helemaal uitgeput bent om hulp te zoeken.

Bij Vrouwengeneeskunde nemen we de tijd voor je slaapklachten en de veranderingen die je in deze levensfase ervaart. We bespreken wat je al hebt geprobeerd en kijken welke aanvullende behandeling bij je past: acupunctuur, Chinese kruiden en praktische aanpassingen in je dagelijks leven.

Klaar om weer beter te slapen en Chinese geneeskunde uit te proberen?

Plan een afspraak bij Vrouwengeneeskunde in Utrecht.